छोटो जवाफ
जापानी येन अहिले लगभग १ डलर = १६० येन को स्तरमा झरेको छ, र जुलाई ३१, २०२६ मा अमेरिका र जापानले संयुक्त रूपमा गरेको हस्तक्षेपले पनि यसलाई स्थायी रूपमा सुधार्न सकेन। यसको प्रत्यक्ष असर विश्वभरका सम्पत्ति बजारमा देखिन्छ किनकि येनमा आधारित 'क्यारी ट्रेड' (सस्तो येन ऋण लिई महँगो सम्पत्तिमा लगानी गर्ने प्रचलन) $१ ट्रिलियनभन्दा बढीको आकारमा पुगेको छ। नेपाली लगानीकर्ताका लागि यसको सोझो अर्थ हो: डलर वा युरोमा भुक्तानी गर्दा फुकेतमा किनमेल अहिले अलि सस्तो पर्न सक्छ, जबकि बैंककको साधारण घर बजार भने ओसारपसार गरिरहेको छ।
किन येनको हलचलले काठमाडौंबाटै लगानी गर्नेलाई पनि असर गर्छ?
येन विश्वको तेस्रो सबैभन्दा धेरै कारोबार हुने मुद्रा हो र विश्वव्यापी क्यारी ट्रेडको मूल आधार पनि हो। अमेरिकी ट्रेजरी सचिव स्कट बेसेन्टले अगस्ट २९, २०२६ मा स्पष्ट रूपमा भने कि येनमा अनियन्त्रित हलचलले विश्वव्यापी बजारलाई अस्थिर बनाउन सक्छ र अमेरिकी घरपरिवार तथा व्यवसायहरूको ऋणको लागत बढाउन सक्छ। जब येन अचानक र अनिश्चित रूपमा चलमलाउँछ, यसले बन्ड, इक्विटी, र घरजग्गा लगायत सबै सम्पत्ति वर्गमा हतारमा पोजिसन बेच्ने चक्र सुरु गराउँछ। थाइल्यान्डमा जमिन वा कन्डोमिनियम किन्ने योजना बनाइरहेका नेपाली परिवारका लागि यो कुरा टाढाको लाग्न सक्छ, तर वास्तवमा यही हलचलले नै एशियाली प्रोपर्टी बजारमा पुँजी प्रवाह कता जाने भन्ने निर्णय गर्छ।
जुलाई ३१ को हस्तक्षेप र त्यसपछि के भयो?
जुलाई ३१, २०२६ मा अमेरिका र जापानले संयुक्त रूपमा येन किनेर बजारमा हस्तक्षेप गरे, जो वर्षौंपछिको पहिलो यस प्रकारको संयुक्त कार्य थियो। अमेरिकी ट्रेजरीले यसका लागि आफ्नो Exchange Stabilization Fund (ESF) प्रयोग गरे, जो १९३४ मा स्थापना भएको र कंग्रेसको स्वीकृति नचाहिने आपतकालीन साधन हो। हस्तक्षेपपछि येन थोरै समयका लागि बलियो भयो, तर छिट्टै फेरि लगभग १६० प्रति डलरमा फर्कियो। बजार सरकारी हस्तक्षेपभन्दा बलियो देखियो।
बेसेन्टले स्पष्ट पारे कि जब येन अचानक कमजोर हुन्छ, सस्तो येन ऋण लिएर लगानी गरेकाहरू हतारमा आफ्ना पोजिसन बन्द गर्न बाध्य हुन्छन्, जसले बजारभरि बिक्रीको लहर सिर्जना गर्छ। यसमाथि थपिएको छ फेडको सम्भावित दरवृद्धिको आशंका, जसले डलर र येन सम्पत्तिबीचको ब्याज फरक अझ बढाउँछ।
के यसले थाइल्यान्डको हाउजिंग बजारमा असर गरिरहेको छ?
हो, तर सबैतिर समान रूपमा होइन। थाइल्यान्ड बैंकको तथ्यांक अनुसार, बैंककको साधारण खण्ड (३ मिलियन बाहतभन्दा कम मूल्यका घरहरू) मा मोर्टगेज ऋण प्रदान गर्ने परिमाण Q4 2025 मा वर्ष-दर-वर्ष लगभग १२% घटेको छ। अमेरिकाको बढ्दो ऋण लागत विश्वव्यापी बन्ड बजारमार्फत एशियामा पनि सर्दैछ, जसले बैंककका विकासकर्ताहरूलाई नबिक्ने युनिटमा १५-२०% सम्मको छुट दिन र लचिलो किस्ता प्रणाली अपनाउन बाध्य पारेको छ, विशेष गरी नगद तिर्न सक्ने विदेशी खरिददारलाई लक्षित गरी।
तर फुकेतको कथा फरक छ। त्यहाँ अन्तर्राष्ट्रिय पुँजी अझै आकर्षित भइरहेको छ। येनको अस्थिरताले ऐतिहासिक रूपमा जापानी बाहिरिने लगानी पुँजीको केही हिस्सा अन्य एशियाली बजारतर्फ, थाइल्यान्ड सहित, मोडेको देखिएको छ। अहिले फुकेत र बैंकक दुबैमा जापानी खरिददारको रुचि बढ्दै गएको छ।
फुकेतमा किन अझै लगानी आकर्षक देखिन्छ?
थाइल्यान्डको २०२६ को योजनामा फुकेतमा ३९ प्रोजेक्टमा जम्मा १०,०२० कन्डोमिनियम युनिट समावेश छन्, जसको माग चीन, रुस, युरोप, भारत, सिंगापुर, अस्ट्रेलिया र गल्फ क्षेत्रबाट आइरहेको छ। यो विविधताले बजारलाई कुनै एक मात्र राष्ट्रियताको खरिददारमा निर्भर नबनाई सन्तुलनमा राखेको छ। डलर वा युरोमा भुक्तानी गर्ने नेपाली लगानीकर्ताका लागि, बाहत कमजोर हुँदा अतिरिक्त मुद्रा फायदा पनि मिल्न सक्छ।
आगामी दिनमा के हेर्नुपर्ने हो?
बेसेन्टले भविष्यमा येनको हलचल 'अनियन्त्रित' भएमा थप हस्तक्षेप नगर्ने भन्ने कुरा अस्वीकार गरेका छैनन्। बजारले १६० को स्तरलाई मनोवैज्ञानिक सीमारेखाको रूपमा नजिकबाट नियाल्दैछ, र यो सीमा तोडिएमा नयाँ कदम आउने सम्भावना छ। यस्तो अनिश्चित समयमा फुकेतमा प्रत्यक्ष हेरफेर यात्रा गरी निर्णय लिनु उपयुक्त हुन सक्छ, किनकि मुद्रा चक्र जुनसुकै बेला बदलिन सक्छ।
स्रोत: CNA (Channel NewsAsia)