छोटो र प्रत्यक्ष जवाफ
थाइल्यान्डमा नमिनी थाइ सेयरहोल्डर राखेर विदेशी व्यवसाय ऐन (FBA) छल्ने पुरानो तरिका अब सकिँदैछ। सन् २०२६ मे महिनामा DBD (Department of Business Development) का महानिर्देशक Panupong Naiyanapakorn ले स्पष्ट भनेका छन्: विदेशी सहभागिता भएका १,१८,००० कम्पनी देशभर जाँचमा परेका छन्। यो फुकेटमा मात्र सीमित अभियान होइन, यो पूरै देशव्यापी कारबाही हो।
फुकेटमा घर-जग्गा किन्ने वा व्यवसाय गर्ने योजना बनाइरहेका नेपाली लगानीकर्ताका लागि यो खबर हल्का रूपमा लिनु हुँदैन। जनवरी २०२६ देखि उच्च जोखिमयुक्त कम्पनी दर्ता ६०% भन्दा बढीले घटेको छ, जसले नयाँ नियन्त्रण प्रणाली प्रभावकारी भइरहेको देखाउँछ। Nation Thailand का अनुसार प्रशासनले करिब ५३,००० सम्भावित जोखिमयुक्त कर्पोरेट लिंक र लगभग २,००० म्युल बैंक खाता पनि पत्ता लगाएको छ।
किन यो नेपाली लगानीकर्तासँग सम्बन्धित छ
फुकेटमा सम्पत्ति खोज्ने धेरै विदेशी लगानीकर्ताले पहिले थाइ साझेदारको नाममा कम्पनी दर्ता गरेर जग्गा वा भिल्ला नियन्त्रण गर्ने गर्थे। अब यो बाटो सुरक्षित छैन। कानुनी बाटोबाट अघि नबढेमा जरिवाना, कम्पनी खारेजी, र निर्वासनसम्मको जोखिम छ।
मुख्य तथ्य र आँकडा
| क्षेत्र | कुल दर्ता कम्पनी | विदेशी सेयरहोल्डर भएका | अनुपात |
|---|---|---|---|
| फुकेट | करिब ३०,००० | करिब ४०% | सबैभन्दा ठूलो ग्रे-एरिया संरचना भएको क्षेत्र |
| सुरतथानी (कोह समुई र कोह फांगान) | १६,८११ | ११,४२६ | करिब ६८% (सबैभन्दा उच्च अनुपात) |
| क्राबी | ३,५८७ | ७४९ | २०.८८% |
| फांग न्गा | १,६८५ | ३४६ | २०.५३% |
फुकेटमा हालैको एउटा जाँच अभियानमा ३०,००० भन्दा बढी कम्पनी हेरिएको थियो, जसमध्ये ६००भन्दा बढी कम्पनी नमिनी संरचनाको जोखिममा भेटिएका थिए।
विदेशी व्यवसाय ऐन (Foreign Business Act 1999) अनुसार, प्रतिबन्धित व्यावसायिक क्षेत्रमा विशेष अनुमति बिना विदेशीले ४९% भन्दा बढी सेयर राख्न पाउँदैनन्। अब DBD ले थाइ सेयरहोल्डरहरूलाई आफ्नो लगानीको स्रोत, जस्तै बैंक स्टेटमेन्ट र कर विवरण, कागजातसहित देखाउन अनिवार्य गरेको छ। वास्तविक पुँजी नभएको नाममात्रको सेयरहोल्डिङ अब समीक्षामा उत्तीर्ण हुँदैन।
फुकेटमा छुट्टै बहु-चरणको प्रहरी अभियान (Operation Dismantle Foreign Nominee Network, Phase 4) अन्तर्गत आठवटा छापामारीमा १६ जनालाई अभियोजन गरिसकिएको छ, ३६१ कम्पनी जाँचको दायरामा छन्, र १४९ संस्था विदेशी सेयरहोल्डरको ५०% भन्दा बढी नियन्त्रण भएको जग्गा राखेको भेटिएको छ।
दण्ड र जोखिम के हुन्?
FBA उल्लंघनमा दोषी ठहरिए ३ वर्षसम्म जेल, प्रशासनिक जरिवाना, कम्पनी अनिवार्य खारेजी, र विदेशी मालिकलाई निर्वासन हुन सक्छ। यो सजाय विदेशी लगानीकर्ता र थाइ नमिनी दुवैलाई लाग्न सक्छ।
अब सुरक्षित रूपमा अघि बढ्ने तरिका, चरणबद्ध
-
आफ्नो कम्पनी संरचनाको लेखा परीक्षण गर्नुहोस्। नमिनी सेयरहोल्डर प्रयोग भइरहेको छ भने तुरुन्तै पहिचान गर्नुहोस् र FBA अनुभव भएको लाइसेन्सप्राप्त वकिल राख्नुहोस्।
-
थाइ सेयरहोल्डरका कागजात जाँच्नुहोस्। प्रत्येक थाइ साझेदारले आफ्नो सेयरको स्रोत प्रमाणित गर्ने बैंक स्टेटमेन्ट र कर रेकर्ड देखाउन सक्नुपर्छ। यस्तो प्रमाण नभए, त्यो व्यवस्था नमिनी स्वामित्व मानिने सम्भावना उच्च छ।
-
सही कानुनी बाटो पहिचान गर्नुहोस्। FBA-प्रतिबन्धित क्षेत्रका व्यवसायका लागि दुई कानुनी विकल्प छन्: BOI Promotion (थाइल्यान्डको बोर्ड अफ इन्भेस्टमेन्टबाट लगानी इजाजत) वा वाणिज्य मन्त्रालयबाट जारी हुने Foreign Business License (FBL)।
-
योग्य भए BOI Promotion का लागि आवेदन दिनुहोस्। BOI हुँदा १००% विदेशी स्वामित्व, कर सुविधा, र विदेशी कर्मचारी राख्ने अधिकार मिल्छ। यो प्रविधि, उत्पादन, सेवा लगायत धेरै क्षेत्रमा उपयुक्त हुन्छ।
-
BOI ले नछोपेका गतिविधिका लागि FBL लिनुहोस्। प्रक्रियामा कम्तीमा ६० दिन लाग्छ। गतिविधि अनुसार न्यूनतम दर्ता पुँजी चाहिन्छ, सामान्यतया ३ मिलियन बाट (THB) सुरु हुन्छ।
-
आवश्यक भए सेयरहोल्डर संरचना पुनर्गठन गर्नुहोस्। थाइ साझेदार राख्ने भए तिनको व्यवस्थापन र वित्तीय सहभागिता वास्तविक बनाउनुहोस्, र थाइ वकिलमार्फत सेयरहोल्डर सम्झौता औपचारिक गर्नुहोस्।
-
निरीक्षणका लागि तयार रहनुहोस्। लेखा रेकर्ड, सेयरहोल्डर र बोर्ड बैठकको मिनेट, र सेयरहोल्डर रजिस्टर मिलाएर राख्नुहोस्। DBD ले DSI (Department of Special Investigation) र कर प्रशासनसँग समन्वय गरेर जाँच गर्ने भएकाले कर र कम्पनी कागजातमा भिन्नता भेटिनेछ।
-
यात्रा अघि नै विज्ञ सल्लाह लिनुहोस्। फुकेट गएर सम्पत्ति हेर्ने र वकिलसँग भेट्ने योजना छ भने अगावै समय मिलाउनुहोस्, किनकि पूर्ण संरचनात्मक लेखा परीक्षणमा २-४ हप्तासम्म लाग्न सक्छ।
२०२६ अप्रिल १ बाट DBD ले विदेशी सहभागिता भएका केही कर्पोरेट परिवर्तनहरूमा प्रत्यक्ष उपस्थित भई सेयरहोल्डर प्रमाणीकरण गर्न अनिवार्य गर्ने अपेक्षा गरिएको छ।
अन्तिम कुरा
थाइल्यान्डले विदेशी लगानीकर्तालाई ढोका बन्द गरिरहेको छैन, बरु कानुनी छिद्र बन्द गर्दैछ। यो भिन्नता महत्त्वपूर्ण छ। जसले अहिले नै कानुनी स्वामित्व संरचनामा सर्छन्, तिनले आफ्नो व्यवसाय सुरक्षित राख्ने मात्र होइन, नमिनी संरचनामै अडिएकाहरूभन्दा वास्तविक प्रतिस्पर्धात्मक फाइदा पनि पाउनेछन्। फुकेटमा सम्पत्ति लगानी योजना बनाउँदै हुनुहुन्छ भने, थाइल्यान्ड सम्पत्ति टिमले सुरुदेखि नै कानुनी र सुरक्षित बाटो देखाउन सक्छ।
स्रोत: Nation Thailand