छोटो र स्पष्ट उत्तर
थाइल्यान्डको Department of Business Development (DBD) ले विदेशी संलग्नता भएका ३६,२७७ कम्पनी लाई जमिन स्वामित्वसम्बन्धी नियम पालना भए/नभएको जाँचमा राखेको छ। यसमध्ये ३१,५१६ कम्पनी मा विदेशी लगानी कागजमा ४९% भन्दा कम देखाइएको छ, तर धेरैजसोमा थाई सेयरहोल्डर वास्तवमा 'नोमिनी' मात्र भएको शंका छ। यदि तपाईंले पनि थाई कम्पनी मार्फत भिल्ला वा जमिन धारण गर्नुभएको छ भने, यो खबर तपाईंका लागि हो, किनकि कानुनी संरचना कमजोर देखिएमा जमिन बिक्री गर्नुपर्ने वा जरिवाना/कैद सम्मको जोखिम छ।
किन यो नेपाली लगानीकर्ताका लागि महत्त्वपूर्ण छ
धेरै नेपाली परिवार वा व्यवसायीले फुकेट, समुई जस्ता ठाउँमा 'सुरक्षित' भनेर थाई लिमिटेड कम्पनी मार्फत भिल्ला वा जमिन किनेका हुन सक्छन्, किनभने थाइल्यान्डको कानुनले विदेशीलाई सिधै जमिन धारण गर्न दिँदैन। तर DBD को यो कारबाही देखाउँछ कि सरकार अब 'कागजमा थाई, व्यवहारमा विदेशी' भन्ने ढाँचालाई सहन तयार छैन। थाइल्यान्ड सम्पत्तिका ग्राहकहरूले पनि यही कारणले आफ्नो सम्पत्तिको कानुनी स्थिति समयमै जाँच गराउनु उचित हुन्छ।
कारबाहीको दायरा कति ठूलो छ?
Thairath को रिपोर्टअनुसार यो अनुसन्धान १६ प्रान्तहरूमा फैलिएको छ, जसमा बैंकक र यसका वरपरका ५ प्रान्त, साथै Chonburi, Surat Thani र Phuket जस्ता १० प्रमुख पर्यटकीय प्रान्त पर्छन्। यसले प्रमाणित गर्छ कि यो कारबाही कुनै एक रिसोर्ट क्षेत्रमा सीमित नभई राष्ट्रव्यापी नीतिगत परिवर्तन हो।
कानुनी आधार के हो?
- Foreign Business Act (1999) अनुसार कुनै पनि कम्पनीमा ४९% भन्दा बढी विदेशी लगानी भएमा त्यसलाई 'विदेशी कम्पनी' मानिन्छ; त्यो सीमाभित्र रहेको कम्पनीलाई थाई मानी जमिन धारण गर्ने अनुमति दिइन्छ।
- Land Code Act B.E. 2497 (1954) ले विदेशीलाई सिधै जमिन स्वामित्व दिन प्रतिबन्ध लगाउँछ, तर Board of Investment ले स्वीकृत गरेको न्यूनतम ४० मिलियन बाट (THB) लगानी भएको प्रोजेक्टमा सानो अपवाद छ।
- DBD ले अब केवल सेयरहोल्डर रजिस्टर मात्र नभई वास्तविक नियन्त्रण (कसले निर्णय गर्छ, कसले पैसा हाल्यो, कसले आम्दानी लिन्छ) पनि जाँच गरिरहेको छ।
पहिलेको कारबाहीले देखाएको तथ्य
- बजार अनुमानअनुसार फुकेटमा रहेका विदेशी-स्वामित्वका भिल्लामध्ये ६०-७०% सम्म थाई कम्पनी र नोमिनी सेयरहोल्डर मार्फत दर्ता भएका छन्।
- अगस्त २०२६ मा फुकेटको नोमिनी नेटवर्कविरुद्ध चलेको चरण-४ कारबाहीमा १६ व्यक्ति (१० थाई, ६ विदेशी नागरिक, जसमा क्यानेडियन, रुसी र एक कजाख नागरिक समावेश) विरुद्ध मुद्दा चलाइयो।
- फुकेटमा जमिन स्वामित्वसम्बन्धी एउटा फराकिलो अनुसन्धानमा ३६१ कम्पनी जाँचिँदा १४९ कानुनी संस्था शंकास्पद विदेशी सेयरहोल्डिङसहित जमिन धारण गरेको भेटिए, जसमध्ये ११४ मुद्दा दायर भए र ३९ जरिवाना तोकिए।
के कन्डोमिनियम पनि जोखिममा छ?
पटक्कै छैन। कन्डोमिनियम यो अनुसन्धानबाट पूर्णतः बाहिर छ। Condominium Act (1979) अन्तर्गत विदेशीले कुनै भवनको कुल क्षेत्रफलको ४९% सम्म फ्रिहोल्ड (पूर्ण स्वामित्व) मा युनिट सिधै धारण गर्न सक्छन्। यसैले धेरै सुरक्षित विकल्प खोज्ने नेपाली लगानीकर्ताले कन्डोमिनियमलाई पहिलो प्राथमिकता दिने गरेको पाइन्छ।
जरिवाना र जोखिम कति गम्भीर छ?
नोमिनी संरचना प्रयोग गरेको प्रमाणित भएमा Foreign Business Act अन्तर्गत १ मिलियन THB सम्मको जरिवाना र/वा ३ वर्ष कैद सम्म हुन सक्छ। यसभन्दा पनि बढी व्यावहारिक जोखिम भनेको १८० दिनभित्र जमिन बिक्री गर्नुपर्ने आदेश हो; तोकिएको समयमा बिक्री नभएमा अधिकारीले नै लिलामी गर्न सक्छन्।
अहिले के गर्ने?
यदि तपाईंले थाई कम्पनी मार्फत जमिन वा भिल्ला धारण गर्नुभएको छ भने ढिलो नगरी स्वतन्त्र कानुनी अडिट गराउनुहोस्। संरचना कमजोर देखिएमा वकिलले लिजहोल्डमा रुपान्तरण, वास्तविक थाई साझेदार भित्र्याउने, वा जमिन बेचेर भवनमाथिको अधिकार कायम राख्ने जस्ता विकल्प सुझाउन सक्छन्। कुनै पनि सम्पत्ति लिनुअघि व्यक्तिगत रूपमा साइट भ्रमण गर्ने, वकिलसँग भेट्ने र सबै कागजात प्रमाणित गराउने बानी नेपाली लगानीकर्ताका लागि सधैं फायदाजनक हुन्छ।
बजारमा असर
छोटो अवधिमा केही मालिकले आदेश आउनुअघि नै जमिन बिक्रीमा राख्ने सम्भावना छ, जसले सप्लाई बढाउन सक्छ। मध्यम अवधिमा बजार लिजहोल्ड र कन्डोमिनियमतर्फ सर्ने संभावना छ, जसले ती खण्डमा माग र मूल्य दुवैमा दबाब सिर्जना गर्न सक्छ।
३६,२७७ कम्पनी र १६ प्रान्त समेटिएको यो कारबाहीको आकारले यो कुनै एकपटकको अभियान नभई दीर्घकालीन नीतिगत परिवर्तन भएको स्पष्ट पार्छ। समयमै संरचना सुधार गर्नेले सम्पत्ति र मनको शान्ति दुवै जोगाउने छन्, जबकि सूचनालाई बेवास्ता गर्नेले जमिन जफत वा कानुनी कारबाहीको जोखिम बेहोर्नुपर्ने हुन सक्छ।
स्रोत: Thairath
थाइल्यान्डमा सुरक्षित रूपमा लगानी गर्न चाहनुहुन्छ भने, थाइल्यान्ड सम्पत्तिका विज्ञहरूले तपाईंलाई सही सम्पत्ति र सही कानुनी संरचना छनोट गर्न सहयोग गर्नेछन्।