नेपालीभाषी लगानीकर्ताहरूले प्रायः सोध्ने प्रश्न हो: के फुकेट वा बैंककमा घर नकिनी पनि थाइल्यान्डको घरजग्गा बजारबाट कमाउन मिल्छ? जवाफ छ, हो मिल्छ। थाइल्यान्डको ठूला व्यापारिक घराना Sirivadhanabhakdi परिवारको स्वामित्वमा रहेको AWC (Asset World Corp) ले Asset World Corp REIT (AWR) नाम दिएर ५० अर्ब बाथ (करिब १.४ अर्ब अमेरिकी डलर) बराबरको REIT स्टक एक्सचेन्ज अफ थाइल्यान्ड (SET) मा सूचीकरण गर्ने तयारी गरिरहेको छ। योजनाअनुसार यो २०२६ मा सूचीकृत भयो भने, विगत तीन वर्षमा दक्षिणपूर्वी एसियामा भएका सबैभन्दा ठूला घरजग्गा सम्बन्धी सूचीकरणहरूमध्ये एक बन्नेछ।
यसको मतलब सोझो छ: कन्डो किन्दा जस्तो कम्पनी दर्ता गर्नुपर्दैन, भाडावाला खोज्नुपर्दैन, न त थाइल्यान्डको जग्गा स्वामित्व कानुन (जस्तै विदेशीले जग्गा किन्न नपाउने नियम) बुझ्नैपर्छ। तपाईंले गर्नुपर्ने भनेको SET मा युनिट किन्ने र फाइभ-स्टार होटल तथा व्यापारिक सम्पत्तिको आम्दानीबाट लाभांश थाप्ने मात्र हो। तर ब्रोकरेज खाता खोल्नुअघि यो REIT भित्र वास्तवमा के-के सम्पत्ति समावेश हुँदैछ र विदेशी युनिट होल्डरले के जोखिम बेहोर्नुपर्छ भन्ने कुरा राम्ररी बुझ्नु जरुरी छ।
AWC को यो REIT भित्र के छ?
- AWR मा सुरुमा AWC को व्यापक करिब ६१ सम्पत्तिको पोर्टफोलियोबाट छानिएका करिब पाँचवटा प्रिमियम फ्रिहोल्ड सम्पत्ति समावेश हुनेछन्, र त्यसपछि हरेक वर्ष थप १-२ सम्पत्ति थपिने अपेक्षा गरिएको छ
- यी सम्पत्तिहरू बैंकक र रिसोर्ट गन्तव्यहरूमा रहेका प्रिमियम होटल र व्यापारिक भवन हुन्, जसमा Marriott, Hilton, र Melia जस्ता अन्तर्राष्ट्रिय ब्रान्ड समावेश छन्
- यो REIT को लक्षित आकार AWC को जम्मा सम्पत्तिको (Q2 2026 अनुसार) करिब २५% बराबर हुनेछ
- AWC को समग्र संरचनामा AWC आफैं उच्च-वृद्धिका परियोजनाहरूको 'विकास इन्जिन' को भूमिकामा रहन्छ, जबकि AWR स्थिर आम्दानी दिने सम्पत्तिहरू राखेर नियमित भुक्तानी दिने उद्देश्यले डिजाइन गरिएको छ
किन यो सूचीकरण यति ठूलो कुरा हो?
SET मा हाल दर्जनौं REIT कारोबार भइरहेका छन्, जसको संयुक्त बजार पुँजीकरण २०२५ को अन्त्यसम्म ३०० अर्ब बाथभन्दा बढी पुगेको छ। हालसम्म थाइल्यान्डको सबैभन्दा ठूलो होस्पिटालिटी REIT SHREIT (Strategic Hospitality Extendable Freehold and Leasehold REIT) हो, तर नयाँ AWC ट्रस्टले आकारमा यसलाई उछिन्न सक्छ। AWC को व्यापक व्यापार साम्राज्यले नेपालभरका पाठकलाई पनि परिचित लाग्न सक्छ: यसले देशभर ३०+ होटल र शपिङ सेन्टर सञ्चालन गर्छ।
REIT र कन्डो किन्नुबीच के फरक छ?
REIT (Real Estate Investment Trust) भनेको सार्वजनिक रूपमा कारोबार हुने संस्था हो जसले व्यापारिक सम्पत्ति स्वामित्वमा राख्छ र भाडा आम्दानी युनिट होल्डरहरूलाई बाँड्छ। तपाईंले कुनै विशेष फ्ल्याट वा भवन स्वामित्वमा पाउनुहुन्न, तर विविधीकृत पोर्टफोलियोबाट नाफाको हिस्सा पाउनुहुन्छ। कन्डोमिनियम किन्दा जस्तो मर्मत खर्च, खाली रहने जोखिम, वा विदेशी स्वामित्व कोटाको झन्झट यहाँ हुँदैन।
थाइल्यान्डको Trust for Transactions in Capital Market Act कानुनअनुसार REIT ले आफ्नो खुद आम्दानीको कम्तीमा ९०% लाभांशको रूपमा वितरण गर्नुपर्छ। SET Market Data अनुसार, थाइ REIT हरूको औसत लाभांश प्रतिफल २०२४-२०२५ मा वार्षिक ५-७% (बाथमा) रहेको छ। डिसेम्बर २०२५ मा बैंक अफ थाइल्यान्डले नीतिगत दर घटाएर २.०% पुर्याएपछि, बैंक निक्षेपको तुलनामा यस्ता लाभांश-दिने उपकरण अझ आकर्षक बनेका छन्।
विदेशी लगानीकर्ताका लागि प्रक्रिया र जोखिम कस्तो हुन्छ?
राम्रो खबर के छ भने, विदेशीले थाइ REIT युनिट किन्न कुनै स्वामित्व सीमा छैन। तपाईंले Bualuang Securities, KGI, वा Maybank Kim Eng जस्ता लाइसेन्सप्राप्त थाइ ब्रोकरमा खाता खोल्नुपर्छ, जसका लागि सामान्यतया राहदानी, थाइ बैंक खाता, र ठेगानाको प्रमाण चाहिन्छ। यो प्रक्रिया एक-दुई हप्तामा सकिन्छ। Thailand Property को हिसाबले, यो घरजग्गामा प्रत्यक्ष लगानी गर्नेभन्दा निकै छिटो र सजिलो विकल्प हो।
तर जोखिम पनि बिर्सनुहुँदैन। युनिटको मूल्य सामान्य शेयरजस्तै उतारचढाव हुन्छ; घरजग्गा बजारमा मन्दी, पर्यटक आगमनमा गिरावट, वा ब्याजदर वृद्धिले युनिट मूल्य घटाउन सक्छ। साथै, गैर-निवासी होल्डरहरूले पाउने लाभांशमा थाइल्यान्डले १०% स्रोतमा कर काट्छ। युनिट बाथमा अंकित हुने भएकाले, विनिमय दर (जुन २०२५ भर ३३-३६ THB/USD बीच घटबढ भयो) ले पनि प्रतिफलमा असर पार्न सक्छ।
सानो पूँजीबाट सुरु गर्न सकिन्छ
थाइ REIT युनिट किन्नको न्यूनतम सीमा जम्मा केही हजार बाथ (१०० डलरभन्दा कम) बाट सुरु हुन्छ, जुन भौतिक सम्पत्ति किन्नुभन्दा धेरै कम हो। तुलनाका लागि, फुकेटको आवासीय बजारमा विदेशी माग अझै बलियो देखिन्छ: AssetWise को The Title ब्रान्ड मात्रैले टापुभरि ४७.४ अर्ब बाथ को पोर्टफोलियो राखेको छ, जहाँ नगद-सम्पन्न अन्तर्राष्ट्रिय खरिददारहरूले ट्रान्सफरअघि नै ७५% सम्म भुक्तानी गरिरहेका छन्। यसबाट स्पष्ट हुन्छ कि प्रत्यक्ष सम्पत्ति र सूचीकृत REIT दुवैमा विविधीकरण गर्नु धेरै लगानीकर्ताका लागि सन्तुलित रणनीति हुन सक्छ।
५० अर्ब बाथको AWC REIT सूचीकरणले थाइल्यान्डको पूँजी बजार परिपक्व हुँदै गएको संकेत गर्छ। हालसम्म केवल वर्गमिटर किन्ने सोचमा सीमित लगानीकर्ताहरूका लागि, बैंक निक्षेपभन्दा माथिको लाभांश दिने कानुनी र तरल विकल्प उदाउँदैछ। तर यसलाई ग्यारेन्टीड आम्दानी नठान्नुहोस्, यो अझै पनि सामान्य बजार जोखिम बोकेको सम्पत्ति नै हो। थाइल्यान्ड सम्पत्तिका विज्ञहरूले तपाईंलाई सही रणनीति छनोट गर्न सहयोग गर्न सक्छन्।
स्रोत: Nation Thailand